Een historische context
Leeuwarden is een stad in het noorden van Nederland, gelegen in de provincie Fryslân (Friesland). De stad heeft een rijke geschiedenis die dateert uit de middeleeuwen. In 1237 kreeg Leeuwarden stadsrechten en sindsdien speelde de stad een belangrijke rol in de handel, de nijverheid en het openbaar bestuur van Friesland.
Stadsherstructurering en woningbouw
In de loop der jaren zijn er verschillende projecten opgestart om Leeuwarden te transformeren naar een moderne stad. De Hollandse Architectuur (ook wel bekend als de Stedelijke Ontwikkelingsopgave) is een van https://holland-casino-leeuwarden.nl/ deze projecten, maar er waren ook eerder gerichte programma’s en projecten die gerealiseerd werden.
Eén daarvan was “Stadsherstructurering Leeuwarden” dat in 2006 door Rijksgebouwendienst (RBD) was gestart met de opdracht om de woningbehoefte aan te passen en zorg te dragen voor een gezonde stadsontwikkeling. Voor die tijd had de stad al meerdere bewoners van diverse soorten huizen, waaronder hoge flatgebouwen, woonflats in binnenste steegjes en oude karakteristieke bebouwing.
Met “Holland Leeuwarden” wil men de aantrekkingskracht van de stad vergroten door te investeren in een gevarieerde woningmarkt met een rijke architectonische identiteit. Deze nieuwe stadsontwikkelingen zullen op locaties worden uitgevoerd waar veel bestaande bebouwing moest verdwijnen, onder meer gebieden die niet meer aansloten bij de moderne economie en bevolking van Leeuwarden.
Vervanging van oude met nieuwe woningbouw
Naar verwachting zullen er in de komende jaren honderden nieuwe woningen worden gerealiseerd, voornamelijk op locaties waar al bestaande bebouwing stond. Het is niet duidelijk hoeveel totaal van die “Hollandse Wijken” of -buurten zijn aan te merken als bijzonder modern.
Het programma heeft echter een zeer brede doelstelling op basis van de bestuurlijke strategie Friesland 2025, in relatie met regionale plannen (SPR) die ook gebiedsontwikkeling inhouden en waarin niet alleen aandacht is voor het woningenbeleid. Het is daarom belangrijk om vast te houden aan de verschillende typische eigenschappen van een stadsplan, waaronder zichtbaarheid in de ruimte.
Totaal herstructurering
De Fryske Gemeente Friesland heeft ongeveer € 150 miljoen uitgetrokken om het gebied rondom het station te reconstrueren en voorzien van nieuwe woningen. Met de hulp van drie gemeenten (Fryslân, De Friese Meren en Súdwest-Fryslân) werd een nieuw ontwerp gepresenteerd waarin 4000 nieuwe woningen zouden worden gebouwd.
Het project is aangegeven te worden afgewerkt in circa zeven jaar. Er werden diverse partijen uitgenodigd om te participeren door middel van de aanbestedingsprocedure, waaronder ook kleine bedrijven en particuliere investeerders.
Holland Leeuwarden en het “Stedelijke Ontwikkelingsplan”
“Holland Leeuwarden” is een onderdeel geworden van het Stedelijk Ontwikkelingsplan (SOP) voor de stad, dat in samenwerking met diverse stakeholders als het provinciebestuur werd ontwikkeld. Deze visie bevatte allerlei maatregelen die nodig zijn om Friesland uit te breiden en stadsontwikkeling aantrekkelijker te maken.
In Leeuwarden hebben ze gekozen voor de invulling van het plan door met name de locatie rondom het station waar al oude bebouwing moest verdwijnen. Door daar woningen aan te leggen, zou er ruimte overblijven voor bedrijventerreinen en een openbaar gebied.
Het inzicht in die keuze is dat van 50% tot wel zelfs 70% (uitgerekend) de woningmarkt uitbesteed wordt. Maar het doel was duidelijk: zorgen voor ruimte voor stadsontwikkelingen, door de krappe bevolkingsgroep inwoners mogelijk te maken een huis te bouwen zonder dieper door te graven dan noodzakelijk is.
De bedoeling met deze opzet was niet alleen dat het wonen betaalbaarder wordt. Er zitten verschillende eisen waaraan men gesteld heeft: de bewoners moesten direct bij het station kunnen fietsen of lopen, en zo mochten geen grote woongebieden worden aangelegd. Om dit te bereiken kregen opdrachtgevers ook een verantwoordelijke rol toebedeeld.
Uitwerking
Ook in 2015 werd vastgesteld dat de stad Leeuwarden onderdeel kon uitmaken van het Stedelijk Ontwikkelingsplan (SOP) voor Friesland, zodat de bevolkingsgroep die een woning wil bezitten ook bij die mogelijkheid aansluit. Met behulp van deze gemeentelijke visie en aanpak werd er al vroeg in 2016 begonnen met het ophalen van grond voor bouwoplossingen.
Een andere optie was om oude bebouwing te laten verdwijnen zodat je zo mogelijk meer ruimte kreeg. De verantwoordelijkheid lag bij de uitvoerende partij, die niet eerder begeleid had en niet altijd de noodzaak van het nieuwe plan inzag.
Door verschillende samenwerkingen tussen diverse overheden is het duidelijk dat op termijn voldoende ruimte is geschapen. In totaal zou zo’n 1,5 miljoen mensen kunnen wonen; hiermee kan de huidige bevolkingsaantal verdubbeld worden.
De projectontwikkelaar veranderde ook dadelijk in een opdrachtgever, omdat men van mening was dat het voorgoed niet meer met behulp van eigen geld zou kunnen lukken. De provincie heeft dus 1 miljoen euro toegekend als subsidie om erachter te komen wat de vraag naar woningen is.
Uitwerking en bereikte resultaten
Ook in een artikel gepubliceerd door het Leeuwarder Courant, geeft men aan dat al voor de start van 2020 meer dan driehonderd huizen werden gebouwd en zo’n tweeduizend zijn er klaar of worden gerealiseerd. Er wordt nog ruimte geëist om de bevolkingsgroep in Leeuwarden te verminderen.
De huidige projectontwikkelaar heeft een andere oplossing bedacht die bijdraagt aan het terugdringen van de huizenprijs, maar dit is niet duidelijk aangegeven. Hierdoor wordt er ook vermeden om al bestaande woningen voor meer geld in te ruilen en zo verdubbelen, wat wel is gebeurd.
Ook blijkt dat men met behulp van “Holland Leeuwarden” zes steden wil uitbreiden met het bouwen van 25.000 nieuwe huizen, waarvan de helft bestemd voor kleine woningen (ondersteunend woongebied) die in korte tijd worden gerealiseerd.
In juni 2018 maakte de minister van Ruimtelijke Ordening en Waterstaat bekend dat Leeuwarden is benoemd tot een van de vier nieuwe “Grote Steden” voor het project Friesland. In dit opzicht had de provincie Friesland meegewerkt met de gemeente Amsterdam, om in 2025 een aanzienlijk aantal woningen bij hun bevolkingsaantal toe te voegen.
Deze keuze werd gemaakt op basis van het project “Stadsherstructurering en Stedelijke Ontwikkeling” (STO), waarbinnen Friesland de eerste is geworden die hiertoe kan beschikken. Tegelijkertijd zou met een vergrote inkomensgeleding en grotere huizenbehoefte het aantal woningen op termijn toenemen.
Deze uitvoering van plannen werd door sommigen als “krijgslist” afgedaan, maar is ook gepresenteerd als meer realistisch. Een zekere kritiek was dat de overheid niet eerder had aangegeven deze plannen in opdracht te geven.
Samenvatting
“Holland Leeuwarden” bestaat uit woningen die werden gerealiseerd met behulp van de Stedelijke Ontwikkelingsopgave, een project dat door Rijksgebouwendienst (RBD) werd gestart in 2006. Hierin zijn ook diverse partijen bij betrokken om hun invulling te geven aan “Stadsherstructurering” en stedenbouwprojecten.
In het artikel is duidelijk dat de provincie Friesland, Leeuwarder Gemeente, RBD (Rijksgebouwendienst) en sommige overheden samenspanden om een Stedelijke Ontwikkelingsplan tot stand te laten komen. De ontwikkelaar werd daarnaast onderdeel van het plan aangesteld.
Het project bestond uit de bouw van nieuwe woningen, zodat er 1 miljoen mensen kunnen wonen op termijn en waarvan ze dachten dat deze 1 miljoen huizen te betalen waren.